Revoluties die de sector veranderden
Bij Bork investeren we al jaren in innovaties die bijdragen aan een duurzamere bouw- en sloopsector. Zo werken we steeds vaker met emissieloos materieel, waarbij elektrische machines en kranen de uitstoot op projecten verminderen. Via Tussenstation krijgen materialen uit sloopprojecten een tweede leven, doordat ze worden opgeslagen, aangeboden en opnieuw ingezet in nieuwe toepassingen. En met Circulair Mineraal wordt beton niet langer gezien als afval, maar teruggebracht tot hoogwaardige grondstoffen die opnieuw kunnen worden gebruikt in de bouw.
Deze ontwikkelingen zijn zichtbaar op de werkvloer. Toch bleef één belangrijke vraag onbeantwoord: wat leveren deze duurzame keuzes daadwerkelijk op?
De ontbrekende schakel
Veel organisaties kunnen laten zien welke maatregelen zij nemen om duurzamer te werken. Veel moeilijker is het om inzichtelijk te maken wat die maatregelen daadwerkelijk opleveren. Hoeveel CO2– en NOx-uitstoot wordt voorkomen? Wat levert hergebruik van materialen op? En hoe groot is het verschil ten opzichte van een traditionele aanpak?
Binnen de bouwsector wordt de impact van projecten vooral berekend op basis van de productie van materialen. Wat er aan het eind van de levensduur van een gebouw gebeurt, of eigenlijk: aan het begin van een volgend leven, blijft daarbij vaak onderbelicht. Bork is het eerste sloopbedrijf dat hier met een systeem als dit inzicht in geeft, door de eind-levensduurroutes van uiteenlopende bouwmaterialen en producten inzichtelijk te maken.
“Wij weten dat onze manier van werken verschil maakt,” vertelt Koen Rooseboom. “Alleen wilden we dat ook kunnen onderbouwen. Niet met aannames, maar met cijfers. Wat besparen we nu echt aan CO2? Waar maken we het verschil? En hoe verhouden onze prestaties zich tot het Nederlands gemiddelde?”
Die zoektocht naar feiten en onderbouwing vormde de basis voor het project. Of zoals tijdens het ontwikkeltraject al snel werd gezegd: “Bij Ecoras houden we van meten en Bork houdt van weten.”
Om die reden werd samen met Ecoras gewerkt aan een tool die de milieu-impact van projecten inzichtelijk maakt. Niet alleen op basis van losse onderdelen, maar over de volledige keten.
Een logische volgende stap
Bork en Ecoras kwamen via het netwerk van Vereniging Circulair Groningen Drenthe met elkaar in contact. Voor beide partijen was het meteen het eerste gezamenlijke project.
“We hebben gesprekken gehad over hoe Bork met de thema’s duurzaamheid en circulariteit omgaat,” vertelt Micha Klaarenbeek van Ecoras. “Samen keken we wat voor deze fase het nuttigst zou zijn om op te pakken, en waar Bork zich het meest in zou kunnen onderscheiden. Zo kwam de vraag op tafel: kunnen we zichtbaar maken wat de daadwerkelijke meerwaarde van deze manier van werken is?”
Wat volgde was een ontwikkeltraject van meerdere maanden. Daarbij werden gegevens uit verschillende systemen samengebracht, gekoppeld aan wetenschappelijk onderbouwde impactdata en vertaald naar één overzichtelijke tool die volledig zelfstandig te gebruiken is voor Bork.
Het complete plaatje
Volgens Ecoras zit de kracht van de tool niet alleen in het verzamelen van data, maar vooral in het verbinden van verschillende onderdelen van de keten. Van vrijkomende materialen en transportbewegingen tot recycling, hergebruik en de inzet van materieel.
“Veel analyses richten zich op afzonderlijke producten of materiaalstromen,” zegt Klaarenbeek. “Wat vaak ontbreekt, is inzicht in het complete proces. Juist die schakel maken we met deze tool zichtbaar.”
Voor de ontwikkeling werd gebruikgemaakt van gegevens uit verschillende systemen binnen Bork. Denk aan materiaalstromen uit sloopprojecten, transportgegevens, inzet van machines en materialen die via Tussenstation opnieuw worden verkocht of hergebruikt. Door die gegevens samen te brengen ontstaat een veel completer beeld van wat er tijdens een project gebeurt én wat daarvan de impact is.
Die inzichten worden op twee manieren ontsloten: een uitgebreide pagina met diepgaande data-inzichten voor wie de details in wil zien, en een pagina die op een gebruiksvriendelijke en visueel aantrekkelijke manier door de resultaten van een sloopproject leidt.
Wat levert dat op?
De tool maakt niet alleen inzichtelijk hoeveel materiaal wordt hergebruikt of gerecycled, maar berekent ook welke milieu-impact daarmee wordt voorkomen. Daarbij wordt iedere berekening afgezet tegen een referentiesituatie: hoe zou hetzelfde project gemiddeld in Nederland worden uitgevoerd?
Daardoor ontstaat een vergelijking die veel verder gaat dan alleen tonnages of percentages.
“Je ziet niet alleen wat de impact van een project is, maar ook waar die impact vandaan komt,” legt Coen van de Ven, LCA-specialist bij Ecoras, uit. “Welke keuzes maken het verschil? Wat leveren investeringen op? En waar liggen nog kansen om verder te verbeteren?”
Dat inzicht is extra waardevol, want lineair slopen is in veel gevallen makkelijker, sneller en daardoor goedkoper. Circulair slopen vraagt meer expertise en tijd, bijvoorbeeld voor het beoordelen van restwaarde. Juist daarom is het belangrijk om de voordelen van circulair slopen meetbaar en inzichtelijk te maken, en dit te communiceren naar de klant. Zo weten ketenpartners precies wat ze terugkrijgen voor de extra tijd en investering die circulair slopen vraagt.
De revolutie van de bewijslast
Juist hierin zit volgens Bork en Ecoras de echte vernieuwing. Duurzame keuzes worden niet langer alleen zichtbaar, maar ook aantoonbaar.
Circulariteit en duurzaamheid spelen een steeds grotere rol binnen aanbestedingen. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan onderbouwing. Opdrachtgevers willen niet alleen weten wat een organisatie doet, maar ook wat het resultaat daarvan is.
“Je kunt niet zomaar meer zeggen dat iets duurzaam is,” zegt van de Ven. “Je moet het kunnen aantonen.”
Volgens Koen Rooseboom sluit de tool aan bij die ontwikkeling. “De bewijslast wordt steeds belangrijker. Opdrachtgevers willen weten wat de impact van een project is. Met deze tool kunnen we dat inzichtelijk maken.”
Daarmee helpt de tool niet alleen om resultaten achteraf inzichtelijk te maken, maar ook om toekomstige keuzes beter te onderbouwen. Investeringen worden tastbaar. De bijdrage aan mens, milieu en leefomgeving wordt zichtbaar. En opdrachtgevers krijgen een beter beeld van de daadwerkelijke waarde van duurzame keuzes.
Bouwen aan de volgende stap
Voor Bork is de ontwikkeling van de tool geen eindpunt. De tool wordt zelfstandig ingezet voor alle toekomstige sloopprojecten, en de komende jaren verder doorontwikkeld met nieuwe data en inzichten. Zo ontstaat steeds meer inzicht in de impact van duurzame keuzes binnen projecten. Niet alleen binnen Bork, maar mogelijk ook voor de bouw- en sloopsector als geheel.
